آمایش حقوق

نٓۚ وَٱلۡقَلَمِ وَمَا يَسۡطُرُونَ

  • فیلتر

    رویداد ها

    میزگرد

  • مفهوم مدرج کفایت ادله در مرحله تحقیقات مقدماتی

    پژوهشگر مقطع دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس

    khorshidi.athar@hotmail.com

     

    چکیده

    ارتباط اصل برائت و کفایت ادله در مرحله تحقیقات مقدماتی از آن جهت است که اصل برائت، بیان­گر فرض بی­گناهی متهم تا اثبات یقینی انتساب جرم، به طور کلی و معمول فقط با وجود ادله کافی تغییر پیدا می­کند. حالت نفسانی مفهوم کفایت ادله در مرحله تحقیقات مقدماتی در مقام حمایت از اصول دادرسی عادلانه به ویژه اصل بنیادین برائت به وسیله ارزیابی تنوع، تعدد، اتقان و اعتبار قانونی ادله جمع­آوری شده سرانجام باید به اقناع وجدان قضائی نسبت به وقوع جرم توسط متهم منجر گردد. در نوشتار حاضر با رویکرد پژوهشی توصیفی_تحلیلی و استفاده از منابع حقوقی و اسناد کتابخانه­ای، ضمن تبیین مفهوم مدرج کفایت ادله و بررسی تعامل آن با اصل برائت به نقش کلیدی کفایت ادله در طول فرآیند تدریجی (پنج مرحله­ای) تحقیقات مقدماتی پرداخته شده است. یافته­های حاصل از این پژوهش حکایت از این دارد که مفهوم کفایت ادله به عنوان ابزاری برای حمایت از اصل برائت پس از جمع­آوری آن در مرحله تحقیقات مقدماتی مطابق مقررات قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی در هر یک از مراحل احضار یا جلب متهم، تفهیم یا تبیین اتهام، صدور قرار تامین کیفری، اخذ آخرین دفاع و رای به توجه اتهام به او، متفاوت از یکدیگر بوده و بایستی به موازات پیشرفت دادرسی کیفری و به طور دایم در نظر مقام تحقیق مورد تصحیح و ارزیابی واقع گردد به گونه­ای که سرانجام، حقیقت و واقعیت روشنی از پدیده مجرمانه نزد مقام قضایی تجلی پیدا کرده باشد. همچنین، وجود ادله کافی در مرحله تحقیقات مقدماتی نه تنها به حصول اطمینان به قضاوت عادلانه کمک می­کند بلکه از نقض حقوق و آزادی­های اشخاص در این مرحله و تبدیل متهم به مجرم بدون توجیه انتساب اتهام به او جلوگیری می­نماید.

    کلید واژه­ها: اصول دادرسی عادلانه، نظام دادرسی کیفری، تحقیقات مقدماتی، کفایت ادله، اصل برائت.

    درباره نشریه

    1. خالقی، علی (1396). آیین دادرسی کیفری، چاپ سی و چهارم با تجدید نظر و اضافات مطابق با آخرین تغییرات قوانین تا اول 1396، تهران: انتشارات موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
    2. آشوری، محمد (1395). آیین دادرسی کیفری با آخرین اصلاحات تا سال 1395، ویراست پنجم با تجدید نظر اساسی، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
    3. طهماسبی، جواد (1396). آیین دادرسی کیفری، چاپ سوم با تجدید نظر کامل، تهران: انتشارات بنیاد حقوقی میزان.
    4. آخوندی، محمود (1389). آیین دادرسی کیفری، چاپ هشتم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
    5. آزمایش، علی (1386). «نقش قوه مجریه در امر قضا»، فصلنامه تحقیقات حقوقی آزاد، دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، پیش شماره دوم.
    6. ساقیان، محمدمهدی (1393). «تقویت حقوق و آزادی­های متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی آیین دادرسی کیفری 92»، دوفصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال دوم، شماره 6.
    7. آماده، غلامحسین (1388). نقش رئیس قوه قضائیه در فرآیند کیفری ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات دادگستر.
    8. کاتوزیان، ناصر (1383). «یأس از اثبات و اصل برائت»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 66.
    9. خزانی، منوچهر (1373). «اصل برائت و اقامه دلیل در دعوی کیفری»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 13 و 14.
    10. فیروزیان حاجی، ابراهیم (1397). «اصل برائت و حقوق شهروندی و ریشه­های آن»، فصلنامه پژوهش حقوق دینی، شماره 36.
    11. آشوری، محمد (1373). «اصل برائت و آثار آن در امور کیفری (مطالعه تطبیقی)»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 29.
    12. شمس ناتری، محمدابراهیم (1381). «اصل برائت و موارد عدول از آن در حقوق کیفری»، مجله مجتمع آموزش عالی قم، سال چهارم، شماره 14.
    13. شاملو، باقر (1383). «اصل برائت کیفری در نظام های نوین دادرسی مندرج در علوم جنائی»، مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر محمد آشوری، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
    14. دهخدا، علی اکبر (1385). لغت نامه دهخدا، چاپ پنجم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    15. الطبرسی، ابی علی الفضل ابن حسن (1415ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، الطبعه الاولی، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
    16. الراغب الاصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن، الطبعه الاولی، بیروت: دار القلم، دار الشامیه.
    17. قرشی، سید علی اکبر (1377). مفردات نهج البلاغه، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز فرهنگی قبله.
    18. القیومی المقری، احمدبن محمدبن علی (1418ق). المصباح المنیر، الطبعه الثانی، بیروت: المکتبه العصریه،.
    19. النجفی الجواهر، محمدحسن (1362). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، چاپ هفتم، بیروت: دار احیاء تراث العربی.
    20. کشوری، عیسی (1377). «حجیت علم قاضی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 22.
    21. خالقی، علی (1400). نکته ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ هجدهم، تهران: انتشارات موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش
    22. استفانی، گاستون؛ لواسور، ژرژ و بولوک، برنار (1377). آیین دادرسی کیفری (موضوع و نهادهای دادرسی کیفری)، ترجمه حسن دادبان، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ اول.
    23. بکاریا، سزار (1368). رساله جرایم و مجازاتها، ترجمه محمدعلی اردبیلی، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
    24. گلدوست جویباری، رجب و عبداللهی، افشین (1388). «اخذ آخرین دفاع از متهم در حقوق کیفری ایران»، مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، شماره 50.
    25. صابر، محمود (1388). «معیارها و تضمین های دادرسی عادلانه در مرحله تحقیقات مقدماتی»، مجله مدرس علوم انسانی_پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 13، شماره4.
    26. شاملو، باقر (1384). اصل برائت در حقوق کیفری، چاپ دوم، تهران: نشر دادگستر.
    27. ام. اسچپ، جان و ام. اسچپ دوم، جان (1383). حقوق جزای آمریکا، ترجمه امیر سماواتی پیروز، چاپ اول، تهران: انتشارات نگاه بینه.
    28. حیدری، علی نقی (1389). اصول استباط، ترجمه محسن غرویان و علی شیروانی، چاپ اول، قم: انتشارات دارالفکر.
    29. محمدی، ابوالحسن (1391). مبانی استنباط حقوق اسلامی (اصول فقه)، چاپ پنجاهم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
    30. الأنصاری، مرتضی (1419ق). فرائد الاصول، الطبعه الاولی، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
    31. الأصفهانی، بهاء الدین محمد بن الحسن بن محمد (الفاضل الهندی) (1405ق). کشف اللثام، الطبعه الاولی، قم: المکتبه السید المرعشی النجفی.
    32. الخوئی، السید ابوالقاسم (1377). مصباح الفقاهه: تقریر ابحاث سماحه آیه العظمی السید ابوالقاسم الموسوی الخوئی (قدس سره) بقلم محمد علی التوحیدی التبریزی، چاپ اول، قم: الکتبه الداوری.

     

    درباره نشریه

    درباره نشریه

    تعداد مشاهده مقاله: 106