وکیل پایه یک دادگستری
چکیده
با پیشرفت فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی، نظامهای حقوقی با چالشهای نوظهوری در زمینه مسئولیت مدنی مواجه شدهاند. در نظام حقوقی ایران، مبانی سنتی مسئولیت مدنی نظیر تقصیر، زیان و رابطه سببیت بر اشخاص حقیقی یا حقوقی استوار است. اما با ورود سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی، که در برخی موارد خودکار و مستقل عمل میکنند، امکان انتساب تقصیر یا حتی تشخیص سببیت با دشواری روبهرو شده است. در این مقاله تلاش شده است ضمن بررسی مفاهیم و کارکردهای هوش مصنوعی، تأثیر آن بر ارکان مسئولیت مدنی مورد تحلیل قرار گیرد. همچنین، خلأهای موجود در قوانین ایران در این حوزه شناسایی شده و پیشنهاداتی برای اصلاح یا تفسیر قوانین ارائه گردیده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات، منابع کتابخانهای و مقالات علمی است.
کلیدواژهها
هوش مصنوعی، مسئولیت مدنی، تقصیر، سببیت، حقوق ایران، قواعد فقهی، نظامهای نوین حقوقی
درباره نشریه
پاکزاد، سارا. بررسی تطبیقی مسؤولیت مدنی ناشی از فناوریهای نوین با تأکید بر هوش مصنوعی. مجله پژوهش حقوق فناوریهای نوین، ۱۴۰۰.
خزاعی، سید محمد. مسؤولیت مدنی ناشی از عملکرد رباتهای هوشمند. فصلنامه مطالعات حقوقی، شماره ۲، ۱۳۹۹.
سهرابی، الهه. تحلیل فقهی و حقوقی مسؤولیت سامانههای هوشمند در حقوق ایران. فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، ۱۳۹۸.
صالحی، محمد و جعفری، ندا. بررسی فقهی و حقوقی مسؤولیت مدنی رباتها. مجله فقه و حقوق اسلامی، ۱۳۹۹.
صالحی، مهدی. بررسی مسؤولیت مدنی ناشی از عملکرد سامانههای خودران مبتنی بر هوش مصنوعی. فصلنامه مطالعات حقوق فناوری، سال ۳، شماره ۱، ۱۴۰۰.
طاهری، الهام. تأثیر هوش مصنوعی بر قواعد مسؤولیت مدنی با تأکید بر تقصیر و رابطه سببیت. فصلنامه حقوق نوین، سال ۱۵، شماره ۲، ۱۴۰۱.
عباسی، سید محمد هاشم. هوش مصنوعی و چالشهای حقوقی آن در حقوق ایران. پژوهش حقوق خصوصی، ۱۳۹۸.
فالح، زهرا. چالشهای حقوقی و اخلاقی ناشی از توسعه هوش مصنوعی در مسؤولیت مدنی. فصلنامه اخلاق و فناوری، ۱۴۰۱.
قانون مسؤولیت مدنی جمهوری اسلامی ایران.
میرزازاده، محمدرضا. هوش مصنوعی و چالشهای حقوقی آن در حوزه مسؤولیت مدنی. مجله حقوق فناوری اطلاعات، دانشگاه تهران، ۱۳۹۹.
نادری، سمانه. جایگاه هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران؛ تأملی بر مسؤولیت مدنی و کیفری. پژوهشنامه حقوق خصوصی، دانشگاه شهید بهشتی، ۱۴۰۰.
نصیری، مهدی. تحول مبانی سنتی مسؤولیت مدنی در پرتو فناوریهای نوین. مجله دانش حقوق خصوصی، ۱۴۰۲.
طراح سایت : حمید جدایی 09381333183